Koon Dent

 หลายคนได้ยินชื่อ “โรคเหงือกอักเสบ” แล้วรู้สึกเฉยๆ คิดว่าแค่เจ็บๆ คันๆ เดี๋ยวก็หายเอง แต่รู้ไหมคะว่า หากปล่อยทิ้งไว้โดยไม่รักษา ความเสียหายมันไม่ได้หยุดอยู่แค่ที่เนื้อเหงือก แต่มันสามารถลุกลามจนกลายเป็น "โรคปริทันต์อักเสบ" หรือที่เราคุ้นหูกันว่าโรครำมะนาดได้เลยค่ะ ความน่ากลัวอยู่ตรงที่ว่า เมื่อการอักเสบลงลึกไปถึงกระดูกเบ้าฟันและเอ็นยึดปริทันต์ กระดูกที่คอยพยุงรากฟันไว้จะค่อยๆ ละลายหายไป ร่องเหงือกจะร่นจนเห็นคอฟันยาวขึ้น ฟันจะเริ่มโยก เคี้ยวของแข็งไม่ได้ และสุดท้ายอาจต้องสูญเสียฟันซี่นั้นไปอย่างน่าเสียดาย รักษาโรคเหงือก อุบล โดยกระดูกที่ละลายไปแล้วก็ยากที่จะงอกกลับคืนมาได้เหมือนเดิม ไม่อยากเสียฟันแท้ไปก่อนวัย อย่าละเลยอาการเหงือกบวมหรือเลือดออกง่ายเป็นอันขาดนะคะ การรักษาในระยะเหงือกอักเสบนั้นง่ายและเจ็บตัวน้อยกว่ามาก แค่การขูดหินปูนและดูแลความสะอาดอย่างถูกจุดก็สามารถฟื้นฟูเหงือกให้กลับมาแข็งแรงสมบูรณ์ได้แล้วค่ะ

  เมื่อสูญเสียฟัน สองทางเลือกยอดนิยมในการทดแทนคือ รากฟันเทียม และ ฟันเทียมแบบถอดได้ ซึ่งทั้งสองแบบมีจุดเด่นและข้อจำกัดที่ต่างกัน หัวข้อเปรียบเทียบ รากฟันเทียม ฟันเทียมถอดได้ ความมั่นคง แน่นหนา ไม่หลุดง่าย เคี้ยวได้เต็มที่ อาจขยับ หลุด หรือหลวมได้ ความสบาย รู้สึกเหมือนฟันจริง ไม่รำคาญ อาจรู้สึกรำคาญหรือระคายเคืองเหงือก การดูแลรักษา แปรงฟันและใช้ไหมขัดฟันตามปกติ ต้องถอดออกมาล้างทำความสะอาดทุกวัน อายุการใช้งาน อยู่ได้นานหลายสิบปีหรือตลอดชีวิต ต้องเปลี่ยนหรือปรับแก้ทุก 3–5 ปี หากต้องการความสะดวกสบายและความเป็นธรรมชาติในระยะยาว ทำรากฟันเทียม อุบล ตอบโจทย์ได้ดีที่สุด แต่หากมีข้อจำกัดเรื่องงบประมาณหรือสภาพกระดูก ฟันเทียมถอดได้ก็เป็นทางเลือกสำรองที่เหมาะสม

 หลายคนอาจมีความกังวลว่าการ จัดฟันโลหะ มีขั้นตอนอย่างไร เจ็บมากแค่ไหน บทความนี้จะพาทุกคนไปทำความเข้าใจขั้นตอนคร่าวๆ ตั้งแต่วันแรกที่ก้าวเข้าคลินิกจนถึงวันที่ฟันเรียงสวยพร้อมถอดเครื่องมือ ปรึกษาทันตแพทย์และตรวจวินิฉัย: ทันตแพทย์จะตรวจสุขภาพช่องปาก เอ็กซเรย์กระโหลกศีรษะและพิมพ์ปาก เพื่อวางแผนการรักษาที่เหมาะสมเฉพาะบุคคล จัดฟันอุบล โปรโมชั่น เคลียร์ช่องปาก: ก่อนติดเครื่องมือจะต้องรักษาโรคเหงือก อุดฟัน ขูดหินปูน และอาจต้องถอนฟันหรือผ่าฟันคุดตามแผนการรักษาของแพทย์ ติดเครื่องมือจัดฟันโลหะ: ทันตแพทย์จะทำความสะอาดผิวฟัน ทาเจลปรับสภาพผิวฟัน และติดแป้นโลหะ (Brackets) ลงบนฟันแต่ละซี่ จากนั้นใส่ลวดและมัดด้วยยาง มาพบทันตแพทย์ตามนัด: ทุกๆ 4-6 สัปดาห์ ทันตแพทย์จะทำการเปลี่ยนลวด ขันเครื่องมือ หรือเปลี่ยนยาง เพื่อปรับแรงดึงให้ฟันเคลื่อนที่อย่างต่อเนื่อง ถอดเครื่องมือและใส่รีเทนเนอร์: เมื่อฟันเรียงตัวสวยงามตามแผนแล้ว จะทำการถอดเครื่องมือ ทำความสะอาดฟัน และพิมพ์ปากเพื่อทำ รีเทนเนอร์ สำหรับใส่คงสภาพฟันไม่ให้ล้ม

 ภาพจำของการ รักษารากฟัน ในอดีตมักทำให้หลายคนรู้สึกกลัวและกังวลว่าจะเจ็บปวดมาก แต่ด้วยเทคโนโลยีการแพทย์และยาชาในปัจจุบัน การรักษารากฟันไม่ได้น่ากลัวอย่างที่คิด รักษารากฟัน เจ็บจริงไหม? คำตอบคือ แทบไม่รู้สึกเจ็บเลยระหว่างทำ เพราะก่อนเริ่มขั้นตอนการรักษา ทันตแพทย์จะทำการฉีดยาชาเฉพาะที่ ทำให้คุณรู้สึกชาบริเวณฟันซี่นั้นตลอดการทำงาน อาการปวดที่คุณเคยทรมานจากฟันอักเสบก่อนมาพบหมอเสียอีกที่เจ็บกว่าขั้นตอนการรักษาจริงๆ ขั้นตอนการรักษารากฟันโดยทั่วไป โดยปกติการรักษารากฟันอาจใช้เวลาประมาณ 1–3 ครั้ง รักษารากฟัน อุบล ขึ้นอยู่กับความซับซ้อนและสภาพการติดเชื้อของฟันซี่นั้น การตรวจเอกซเรย์และฉีดยาชา: ทันตแพทย์จะถ่ายภาพเอกซเรย์เพื่อดูรูปทรงของรากฟันและตำแหน่งที่ติดเชื้อ จากนั้นจะฉีดยาชาเฉพาะที่ การกั้นฟันและกรูเปิดโพรงประสาท: ใช้แผ่นยางกั้นฟัน (Rubber Dam) เพื่อป้องกันน้ำลายและเชื้อโรค เข้าไปในรากฟัน แล้วจึงกรูเจาะเนื้อฟันเพื่อเปิดเข้าสู่โพรงประสาท ทำความสะอาดและใส่ยาฆ่าเชื้อ: ทันตแพทย์จะใช้อุปกรณ์ขนาดเล็กขูดล้างทำความสะอาดเนื้อเยื่อที่ติดเชื้อออก ล้างด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อ และใส่ยาไว้ภายในช่องรากฟ...

 หลังจากเสร็จสิ้นขั้นตอนการจัดฟัน ทันตแพทย์จะแนะนำให้ใส่ รีเทนเนอร์ เพื่อคงสภาพฟัน ซึ่งในปัจจุบันมีรูปแบบยอดนิยมหลักๆ อยู่ 2 ประเภท ที่ตอบโจทย์ไลฟ์สไตล์ที่แตกต่างกัน แบบแรกคือ รีเทนเนอร์ แบบลวด (Hawley Retainer) ที่มีความแข็งแรงทนทานสูง ทำจากพลาสติกและลวดโลหะ ข้อดีคือดูแลรักษาง่าย สามารถปรับแต่งลวดได้หากฟันเคลื่อนเล็กน้อย และมีสีสันลวดลายให้เลือกปรับแต่งตามใจชอบ แบบที่สองคือ แบบใส (Clear Retainer) ทำจากพลาสติกใสพิเศษ ทำรีเทนเนอร์ อุบล ออกแบบมาให้พอดีกับรูปฟัน ข้อดีคือมีความสวยงาม สังเกตเห็นได้ยาก เหมาะสำหรับผู้ที่ไม่ต้องการให้ใครเห็นว่าใส่เครื่องมืออยู่ อย่างไรก็ตาม ไม่ว่าจะเลือกรูปแบบไหน สิ่งสำคัญที่สุดคือการวินิจฉัยของทันตแพทย์และการมีวินัยในการสวมใส่ เพื่อผลลัพธ์ในการรักษาที่ดีที่สุด

 การพาลูกไปหาหมอฟันครั้งแรกอาจเป็นเรื่องน่าหวั่นใจสำหรับคุณพ่อคุณแม่ เพราะกลัวว่าลูกจะร้องไห้โยเยหรือต่อต้านจนไม่ยอมรักษา เพื่อให้ประสบการณ์ครั้งแรกของลูกรักเต็มไปด้วยความประทับใจและราบรื่นที่สุด ลองนำเคล็ดลับเหล่านี้ไปปรับใช้กันดูครับ เริ่มพากันไปตั้งแต่ยังไม่มีอาการ: ทันตแพทย์แนะนำให้พาลูกไปหาหมอฟันเด็กครั้งแรก "ภายในขวบปีแรก" หรือหลังจากฟันซี่แรกขึ้น การไปพบหมอตอนที่ฟันยังไม่ผุและไม่มีอาการเจ็บปวด จะทำให้เด็กจดจำภาพของคลินิกทำฟันว่าเป็นสถานที่ที่ปลอดภัยและเป็นมิตร หลีกเลี่ยงการใช้คำพูดเชิงข่มขู่: ห้ามพูดประโยคทำนองว่า "ถ้าดื้อจะให้หมอฟันจับฉีดยา" หรือ "ถ้าไม่แปรงฟันจะให้หมอดึงฟันออกให้หมด" เพราะคำพูดเหล่านี้จะสร้างภาพจำเชิงลบและความกลัวให้แก่เด็กโดยไม่รู้ตัว เตรียมตัวผ่านการเล่นบทบาทสมมติและการอ่านนิทาน: ลองเล่นเป็นหมอฟันกับคนไข้ที่บ้าน ใช้ช้อนคันเล็กๆ ส่องดูฟันของลูกสลับกัน หรือหาหนังสือนิทาน การ์ตูนที่มีเนื้อหาเกี่ยวกับการไปหาหมอฟันมาเล่าให้ฟัง เพื่อสร้างความคุ้นเคยก่อนเจอสถานการณ์จริง เลือกเวลานัดหมายที่ลูกอารมณ์ดี: ควรเลือกช่วงเวลาที่ลูกไม่ง่...